Dostępne zagadnienia z Psychologii ogólnej

Przemoc – przeciw mocy; pozbawienie mocy ofiary.
Pomoc – przywrócenie mocy (terapia).
Każdy choć raz w życiu był sprawcą, ofiarą lub świadkiem przemocy.

Przemoc w rodzinie:

1. Człowiek nie jest bezradny wobec sił, które czynią go sprawcą przemocy.

2. Za przemoc zawsze odpowiedzialny jest sprawca, bez względu na to, co zrobiła ofiara.

3. Za przemocą kryje się często poczucie niemocy.

4. Przemoc lubi się powtarzać.

5. Niektóre przejawy grożenia przemocą uważa się za zachowanie przemocowe.

Przemoc dzieli się na:

• gorąca – u podstaw tej przemocy leży furia, bardzo dynamiczne zachowanie, naładowane emocjami, to „pękanie tamy emocjonalnej”, zatopienie emocjonalne; bierze się z frustracji i poczucia niemocy.

• zimna – ma scenariusz mentalny, opiera się na jakimś sposobie, koncepcji, argumencie, używa mitów, stereotypów; nie ma furii, impulsywnych zachowań, jest bardziej destruktywna niż gorąca, dłużej trwa, w tzw. „białych rękawiczkach”

Relacja między sprawcą a ofiarą:

sprawca <--------------> ofiara
zachowanie <--------------> zachowanie
umysł <--------------> umysł
uczuciowość <--------------> uczuciowość
struktura "ja" <--------------> struktura "ja"
ciało <--------------> ciało

Zachowanie

Sprawca:

• może uderzyć, kopać, wtargnąć w ciało, grozić śmiercią; chodzi o fizyczną formę

Ofiara:

• może wydobywać obietnice, ukrywać istniejącą przemoc, stosować pasywną obronę, ucieczkę

• może uruchomić agresywne zachowania, czasami ofiara zabija sprawcę przemocy

• może zażywać środki uspokajające, błagać, prosić

Umysł

Sprawca:

• uruchomienie mechanizmów projekcji (mech. obronny), zniewolenie ofiary

• rzutuje na otoczenie własne lęki, agresję

• zdeprecjonowanie wartości ofiary i gromadzenie argumentów z przeszłości, tendencyjnych, często nieprawdziwych

• szukanie usprawiedliwienia dla przemocy

• stereotypowe myślenie, mity

Ofiara:

• zadaje sobie pytanie, czy jej myśli wspierają pojawienie się i istnienie przemocy

• myślenie stereotypami z myślenia – taki jest los kobiety

Uczuciowość

Sprawca:

• gniew, niepokój, rozdrażnienie, zazdrość, nienawiść, lęk, agresja

Ofiara:

• cierpienie (fizyczne i psychiczne), lęk, smutek, depresja, gniew, agresja (najczęściej stłumiona)

Struktura "ja"

Sprawca:

• poczucie niskiej wartości, słabości

• akt przemocy potrzebny jest po to, alby osłabić poczucie niskiej wartości

• problem wzorców wychowania, autorytarnych wzorców

• może pojawić się zachowanie przemocowe skierowane na partnera, a którym sprawdzamy możliwości seksualne

• tendencja do unikania odpowiedzialności np. to nie byłem ja

Ofiara:

• poczucie krzywdy, winy

• poczucie słabości, bezradności

• wyuczona bezradność – osoba spostrzegając na drodze przeszkody poddaje się, jest pasywna, bierna, wycofuje się

Cykle przemocy:

1. Narastanie napięć, kumulowanie się napięcia.

2. Moment krytyczny, faza wybuchu.

3. Okres miodowego miesiąca.

Psychologiczna charakterystyka ofiary i sprawcy (na podstawie badań):

Cechy ofiary:

• niska samoocena

• ofiary wierzyły we wszystkie mity dotyczące związków wypełnionych przemocą

• miały tradycyjne poglądy na dom, silnie wierzyły w jedność wspólnoty rodzinnej

• akceptowały własną odpowiedzialność za sytuację przemocy

• prezentowały pasywną twarz wobec świata

• miały cały szereg objawów psychosomatycznych

• ofiary używały seksu do stworzenia klimatu intymności, aby uniknąć przemocy, przeciwdziałać jej

• wierzyły, że nikt oprócz ich samych nie może im pomóc w rozwiązaniu istniejącej przemocy

Cechy sprawcy:

• niska samoocena

• wierzyli we wszystkie mity dotyczące związku z przemocą

• mieli tradycyjne poglądy na dom i rodzinę, ale w tych poglądach dominuje przewaga mężczyzny i stereotypowa rola kobiety

• obwinianie innych za swoje zachowanie

• byli patologicznie zazdrośni

• prezentowali cechy „podwójnej osobowości”

• mieli wiele nasilonych objawów stresowych

• często używali seksu jako formy agresji i sposobu podnoszenia własnej samooceny

• nie wierzą w negatywne konsekwencje swoich czynów, stosowania przemocy.

Cztery fazy gniewu:

1. Okres narastania gniewu - (podniecenie, rozdrażnienie), prowadzi do konfliktów, wybuchów emocjonalnych, ale są słabe w proporcji do bodźca, występuje przypominanie krzywd już doznanych, rozważane są okoliczności ich doznawania, osoba nakręca się.

2. Moment krytyczny – gwałtowny wybuch gniewu, który jest nieproporcjonalny do siły bodźca, towarzyszą zmiany fizjologiczne, zaburzenia w motoryce, zaciśnięcie kręgu świadomości do spraw związanych bezpośrednio z gniewem.

3. Okres urazy – chociaż gwałtowne wzburzenie mija, utrzymuje się zwiększona pobudliwość, przeważają myśli związane z obiektem, który ten gniew wywołał, mogą być myśli o zemście.

4. Okres wygasania – stan emocjonalny powoli wraca do równowagi, pojawiają się myśłi usprawiedliwiające sprawcę, myśli o zadośćuczynieniu, osoba wychodzi z zatopienia emocjonalnego.

Formy zachowań agresji:

1. Atak – użycie siły.

2. Agresja słowna.

3. Agresja pośrednia.

4. Irytacja (drażliwość, zrzędliwość).

5. Negatywizm.

6. Uraza.

7. Podejrzliwość.

8. Poczucie winy (agresja skierowana na siebie – autoagresja).